الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
19
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
پيمودن آن آسان است ، و بعضى آن را منحصرا به معنى راه حق تفسير كردهاند ، ولى با توجه به اينكه اين واژه در قرآن مجيد ، هم به راههاى حق و هم به راههاى باطل اطلاق شده ، شايد منظورشان اين باشد كه از قرائن ، حق بودن آن را استفاده كردهاند . شك نيست كه پيمودن راه خدا ( سبيل اللَّه ) يا به تعبير ديگر راه دين و آيين او ، با تمام مشكلاتى كه دارد ، چون موافق روح و جان افراد با ايمان است ، كارى است آسان و گوارا ، به همين دليل مؤمنان داوطلبانه و آشكارا ، از آن استقبال مىكنند ، هر چند سرانجامش شهادت باشد . جمله « * ( الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ ) * » نيز صراحت دارد كه اين دستور مخصوص مقابله با كسانى است كه دست به اسلحه مىبرند ، و تا دشمن به مقاتله و مبارزه بر نخيزد ، مسلمانان نبايد حمله كنند و چنان كه خواهيم ديد ، اين اصل ( جز در بعضى موارد استثنايى كه خواهد آمد ) همه جا محترم شمرده شده است . جمعى از مفسران ، مفهوم « * ( الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ ) * » را در دايره خاصى محدود كردهاند ، در حالى كه آيه مفهوم گسترده اى دارد و تمام كسانى را كه به نحوى از انحاء به پيكار بر مىخيزند شامل مىشود . ضمنا از اين آيه استفاده مىشود كه هرگز غير نظاميان ( مخصوصا زنان و كودكان ) نبايد مورد تهاجم واقع شوند ، زيرا آنها به مقاتله بر نخواستهاند ، بنا بر اين مصونيت دارند . سپس توصيه به رعايت عدالت ، حتى در ميدان جنگ و در برابر دشمنان كرده مىفرمايد : « از حد تجاوز نكنيد » ( * ( وَلا تَعْتَدُوا ) * ) . چرا كه خداوند ، تجاوزكاران را دوست نمىدارد ( * ( إِنَّ اللَّه لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ ) * ) . آرى هنگامى كه جنگ براى خدا و در راه خدا باشد ، هيچگونه تعدى و تجاوز ، نبايد در آن باشد ، و درست به همين دليل است كه در جنگهاى اسلامى - بر خلاف جنگهاى عصر ما - رعايت اصول اخلاقى فراوانى توصيه شده است ، مثلا